العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
276
شرح كشف المراد ( فارسى )
مقتضاى حكمت در نهاد ما آفريده و به مقتضاى اين تمايلات و غرائز بشر على الدوام ميل به شهوات و خواستههاى حيوانى دارد و از كمالات و فضائل كه تحصيل آنها دشوار است گريزان است و در روايات هم مىخوانيم كه : على بن أبي طالب ( عليه السلام ) فرموده : الارتقاء الى الفضائل صعب منج و الانحطاط الى الرذائل سهل مرد يعنى پيمودن نردبان فضائل و كمالات و بالا رفتن از اين نردبان بسيار دشوار ولى نجاتبخش است و متقابلا سقوط كردن و فرو افتادن در منجلاب رذائل و پستيها بسيار آسان ولى كشنده و هلاككننده است . « غرر الحكم ج 1 حديث 1179 و 1180 » . و نيز مىخوانيم كه : على ( عليه السلام ) فرموده : اكره نفسك على الفضائل فان الرذائل انت مطبوع عليها يعنى نفس خويش را به سمت كمالات انسانى وادار ساز و مجبور كن زيرا كه ( نفس بطور خودكار و اتوماتيك بسوى ) رذائل و پستيها در حال حركت است . و يا مىخوانيم : كلّما زاد علم الرجل زاد عنايته بنفسه و بذل فى رياضتها جهدها يعنى هر اندازه به دانش مرد افزوده مىشود بايد عنايت و توجه ويژهء او به خويشتن خويش افزون گرديده و تمام تلاش خود را در مسير رياضت و خودسازى به كار برد . « آدرس هر دو جمله : مستدرك الوسائل جلد دوّم ص 310 » . و يا در روايت مشهور و معروف مىخوانيم : حفت الجنة بالمكاره و حفت النار بالشهوات يعنى بهشت به سختىها و كراهتها پيچيده شده [ كنايه از اينكه راه رسيدن به بهشت داراى سختىها و گردنههاى دشوارى است كه در هر قدمى صدها مانع نفسانى و شيطانى وجود دارد و بايد از تمام اين موانع پريد و ميادين متعدد مين را به سلامت پشت سر گذاشت تا به بهشت رسيد ] و متقابلا جهنم به شهوات و تمايلات پيچيده شده [ همانند راه شيب و سرازيرى كه انسان خود به خود اين راه را مىپيمايد و نيازى به زحمت و تلاش نيست ] .